تحلیل و بررسی شبه همراههت‌های آیین بودا و عرفان خراسانی

۲۳ شهریور ۱۳۹۶ کتاب

 

 

تاریخ انتشار : سه شنبه ۲۱ شهريور ۱۳۹۶ ساعت ۱۳:۱۶

 

 

موضوع کتاب «بودیسم و صوفیسم»، تحلیل و بررسی شبه همراههت‌های آیین بودا و عرفان خراسانی و به عبه همراهرت دیگر، بررسی تواردها و تأثیرات آیین بودا بر عرفان ایرانی (تصوف خراسانی) و تبیین شبه همراههت‌ها و پیوندهای این دو مدرسه‌ی عرفانی هست.

تحلیل و بررسی شبه همراههت‌های آیین بودا و عرفان خراسانی

 

به گزارش خبرگزاری کتاب ایران (رمزینه کتاب) ویرهست جدید کتاب «بودیسم و صوفیسم» نوشته سیدعبدالحمید ضیایی منتشر شده هست.
 
کتاب حاضر در شش فصل به همراه عناوین جغرافیای رنج و رهایی، عرفان ایرانی و سرچشمه‌ها آن، آیین بودا و تصوف ایرانی؛ معرفت‌شناسی، بودیسم در آسیای مرکزی و خراسان قدیم، ردپای اندیشه‌های بودا در فرهنگ و ادب پارسی و سلوک و منازل عرفان؛ بحثی تطبیقی در شبه همراههت‌ها سامان یافته هست.

موضوع این کتاب، تحلیل و بررسی شبه همراههت‌های آیین بودا و عرفان خراسانی و به عبه همراهرت دیگر، بررسی تواردها و تأثیرات آیین بودا بر عرفان ایرانی (تصوف خراسانی) و تبیین شبه همراههت‌ها و پیوندهای این دو مدرسه‌ی عرفانی هست.

در بخشی از کتاب می‌خوانیم:‌ «در روزگار ما، سکولاریسم ستیزه‌جویِ مسیحی، بنیادگرایی داعش و القاعده به نام اسلام و خشونت بودائیانِ برمه، جا را بر حقیقت، اخلاق و زیبه همراهیی تنگ کرده هست. آیا اخلاقِ نیکوی محمد(ص)، محبت بی‌دریغ مسیح (ع) و لبخند شفقت‌آمیز و طنز‌آلودِ بودا، غایبه همراهنِ بزرگِ روزگار ما نیستند؟

فارغ از مبه همراهحث و مجادلاتِ درازدامن و بی‌نتیجه‌ی فلسفی دربه همراهره نوع انسان، به چه پرسش‌هایی به همراهید و می‌توان پرداخت که شاید اندکی از رنج آدمیان و اندوهِ ازلی و ابدی آنان بکاهد؟ خهستگاه رنج‌هایِ واقعیِ آدمیان و اندوهِ ازلی و ابدی آن بکاهد؟ خهستگاه رنج‌هایِ واقعیِ آدمیانِ گوشت و خون‌دار چیست؟ همین آدمیانی که تیر زهر‌آلودِ مرگ را در سینه دارند و به همراه کمترین فاصله، چشم در مغاکِ گرسنه‌ی عدم دوخته‌اند!

«هرمنوتیکِ رنج»؛ شاید این عبه همراهرت مناسب‌ترین اصطلاح برای توصیف ویژگی‌ مشترک زندگی آدمیان به همراهشد.»

 

به گفته مولف، دو مکتب رازگرایانه که اهتمام خود را فروکهستنِ رنج‌انسان‌ها و تقلیل مرارت آنان دانسته‌اند. آیا می‌توان از ورای فاصله‌های بعید تاریخی و اقلیمی، بین این و دبستانِ عرفانی پُل بست و به جست‌وجوی راهی برای رهایی از رنج مشترک آدمیان برآمد؟ آیا از «نیروانا»ی بودا و «فنا»ی صوفیان کاری برمی‌آید؟ یا به همراهید مطالعه‌ی شیوه‌های زیستن انسانی و اخلاقی مشترک در دو مدرسه‌ی عرفانی را بیاغازیم؟ آیا مطالعه‌ی سَبکِ زندگی عرفانی، بدون مطالعه پیش‌فرض‌های متافیزیکی آن ممکن و در صورت امکان، مطلوب خواهد بود؟

بررسی تطبیقی عرفان‌های متفاوت‌، کاری ارزشمند و در عین حال دشوار هست؛ زیرا تطبیق دو آیین عرفانی که در دو قلمروی متفاوت جغرافیایی و فرهنگ و تاریخ متمایز پدید آمده‌اند، بدون توجه به مبه همراهدی هرمنوتیکیِ تفسیر وقایع/ متون از یک‌سو و افق‌های معنایی این آیین‌ها از سوی دیگر، کاری بی‌نتیجه و عبث خواهد بود.

«مطالعات عرفان تطبیقی/ مقایسه‌ای، علاوه بر ارزش‌ تئوریک، شأن عملی و کاربردی ویژه‌ای نیز دارد. این نوع مطالعه، به‌رغم دشواری‌های بسیار و مه‌آلودگی و ابهام ذاتی، گاه می‌تواند در جهانِ معنا به همراهخته و خلأ‌آمیز معاصر، به آفرینش معنا منجر شود. به عبه همراهرت دیگر برای آن که به همراهب اقلیم‌های دیگر حضور را بگشاییم، به کلیدهای دیگر شناخت نیازمندیم… در آن‌جا به همراهید قیدها را گسست. در آن‌جا گفت‌وگو برقرار هست؛ اما نه گفت‌وگوی به همراهزیگوشانه میان فرهنگ‌ها، بلکه گفت‌گویی در فراتر تاریخ… به برکت وجود این قوه‌ی خیال هست که شانکارا، ابن‌عربی و چوانگ‌تسو از لحاظ معنوی، معاصر یکدیگر می‌شوند… اکنون جهان به‌سوی آخر زمانی پیش می‌رود که عاری از هستحاله‌های معنوی هست، آخر زمانی بدون غایت. از همین‌رو به اعتقاد من، انکشاف وجه دیگر چیزها شاید بتواند به این جهان خالی از معنا روحی بدمد و تعادل از میان رفته را از نو برقرار کند.»

البته نمی‌توان و نبه همراهید به همراه نگاهی یک‌سره خوش‌بینانه، دچار غفلت یا تغافل شد. زیرا احتمالا این رویکرد و اندیشیدن به تحقق آن، تا حدی آرمان‌گرایانه، تخیّلی و انتزاعی به نظر برسد و ظاهراً حاوی و حامل مقادیر معتنابهی از آرزواندیشی و خیال‌پروری شاعرانه به همراهشد! در شکل‌گیری گفت‌وگویی فرهنگی و تمدنی، عوامل متعدد معرفتی و غیرمعرفتی دخالت دارند و سودایِ تعادل‌زایی در جهان معاصر، بی‌توجه به واقعیت‌های متصلّب‌ِ اجتماعی، سیاسی و اقتصادی، راهی به دهی نخواهد بود.

مولف تاکید می‌کند که عرفان، پدیده‌ای کانونی و اثرگذار در ایران و آسیای مرکزی بوده و همواره در شکل‌گیری جنبش‌های فکری و حتی سیاسی ـ اجتماعی، نقش چشم‌گیری داشته هست. به همراه توجه به وضعیت بغرنجِ رشد رادیکالیسم خشونت‌گرا در جهان (که تحولات واپسین آن را در کشتار مسلمانان در میانمار و جنایات دولت (اصطلاحا اسلامی) داعش می‌توان دید.) این پژوهش به همراه هم‌کاوی و ایجاد افق مشترک از طریق خوانش هرمنوتیکیِ متون عرفانی بودایی و ایرانی، نوعی از گفت‌وگوی تمدن‌ها و فرهنگ‌ها را مجسم ساخته و به همراه این شیوه به مفاهمه و هم‌سُخنی فرهنگ‌ها مدد می‌رساند. تردیدی نیست که رویکرد ناقدانه و منصفانه به ادیان و عرفان‌های دیگر، نه‌تنها به معنی تبلیغ، تهاجم یا نفوذ فرهنگی نخواهد بود؛ بلکه به آشنایی خود از طریق درک دیگری منجر خواهد شد. 

ویرهست جدید کتاب «بودیسم و صوفیسم» نوشته سیدعبدالحمید ضیایی به همراه شمارگان هزار و ۱۰۰ نسخه در ۴۰۵ صفحه به بهای ۲۵ هزار تومان از سوی انتشارات هزاره ققنوس منتشر شده هست.

 

 

دانلود آهنگ مسعود صادقلو ما به هم میایم